Fajans włocławski

Fajans włocławski to wyrób ceramiczny produkowany we Włocławku od końca XIX wieku. Charakteryzuje go ręczne malowanie kobaltowymi wzorami roślinnymi i geometrycznymi na białym tle. Wyroby — naczynia, misy, talerze dekoracyjne — sprzedawane są w oficjalnym sklepie firmowym oraz na targach regionalnych w województwie kujawsko-pomorskim.

Tradycję wyrobu fajansu włocławskiego dokumentuje między innymi artykuł na portalu Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Wyroby te wpisują się w szerszą tradycję ceramiki użytkowej ze środkowej Polski.

Fajans włocławski wyróżnia się wzorami nakładanymi wyłącznie ręcznie, przez co każdy egzemplarz jest niepowtarzalny. Wzornictwo nie zmieniło się zasadniczo od lat 30. XX wieku.

Ceramika tradycyjna z Iłży i Kołobrzegu

Iłża w województwie mazowieckim była przed wojną jednym z ważniejszych ośrodków garncarstwa w centralnej Polsce. Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego produkowała tam ceramikę biskwitową — naczynia o matowej, nieszkliwionej powierzchni. Dziś wyroby te są rzadkością i pojawiają się głównie na kiermaszach kolekcjonerskich.

Ceramika W. Łaszkiewicza z Koła — tradycyjne naczynia
Ceramika W. Łaszkiewicza z Koła: „pleczka" do mleka i dzban. Fotografia z archiwum Instytutu Etnologii UAM. Źródło: Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0.

Wyroby wikliniarskie

Wielkopolska, a szczególnie okolice Nowego Tomyśla, to historyczne centrum uprawy wikliny i wyrobu koszykarskiego. Wiklina używana była do wyplatania koszy, mebli ogrodowych, skrzyń transportowych i dekoracji. Tradycja ta wpisana jest na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego prowadzoną przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Na jarmarkach regionalnych wyroby wikliniarskie dostępne są w szerokim zakresie cenowym — od drobnych koszyczków po meble i duże kosze transportowe.

Przykłady wyrobów wikliniarskich na targach

  • Kosze piknikowe i kuchenne różnych rozmiarów.
  • Elementy dekoracyjne: wianki, ozdoby wielkanocne i bożonarodzeniowe.
  • Meble ogrodowe z wikliny naturalnej i barwionej.
  • Foteliki dla dzieci i pojemniki na pranie.

Produkty spożywcze regionalne

Obok wyrobów rzemieślniczych na polskich targach sezonowych regularnie obecne są produkty spożywcze z oznaczeniem regionalnym lub geograficznym. System oznaczeń Chroniona Nazwa Pochodzenia i Chronione Oznaczenie Geograficzne regulowany jest przez prawo unijne i obejmuje produkty takie jak oscypek z Podhala, karp zatorski czy kiełbasa lisiecka.

Na lokalnych targach w górach dostępne są sery owcze wyrabiane metodami tradycyjnymi — oscypek i bryndza — produkowane przez pasterzy i sprzedawane bezpośrednio. Rejestr produktów regionalnych i tradycyjnych prowadzony jest przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Rola targów w zachowaniu tradycji wytwórczej

Bezpośrednia sprzedaż na targach regionalnych pozwala małym wytwórcom utrzymać rentowność bez pośrednictwa sieci handlowych. Kontakt klienta z rzemieślnikiem sprzyja przekazywaniu wiedzy o technikach i materiałach, co ma znaczenie dla zachowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Dokumentacją tego procesu zajmują się instytucje takie jak Muzeum Etnograficzne w Krakowie i regionalne muzea kultury ludowej w całej Polsce.

Ostatnia aktualizacja: 9 czerwca 2026